Begrippenlijst
Kijk voor een verklaring van de gebruikte begrippen in de begrippenlijst >Algemene behandeling
Nu de diagnose is gesteld, is het belangrijk de werking van uw nieren goed te volgen. De arts controleert daarom regelmatig uw bloed en uw urine. Gaan uw nieren achteruit, dan blijven er namelijk veel afvalstoffen in uw bloed achter en komen er waardevolle stoffen in uw urine terecht. De arts houdt daarom de hoeveelheid kreatinine en ureum in uw bloed in de gaten, en de hoeveelheid albumine, een waardevol bloedeiwit, in uw urine. Zijn die hoeveelheden te hoog, dan wijst dat op het verslechteren van uw nieren. Regelmatig onderzoek is daarom belangrijk.
Oorzaak en behandeling
Om de oorzaak van nierinsufficiëntie te vinden is soms veel onderzoek nodig. Sommige oorzaken, zoals ontstekingen van de nieren, problemen met bloedvaten, of infecties aan de urinewegen kunnen verholpen worden. In veel gevallen in de oorzaak echter niet te verhelpen en zijn de gevolgen onomkeerbaar.
Ook al zijn de oorzaken voor nierinsufficiëntie heel verschillend, de klachten en bijverschijnselen zijn wel vaak vergelijkbaar. Daarom is het mogelijk iets te zeggen over algemene behandelingen om verslechtering van uw nieren zoveel mogelijk te vertragen. Zo is er een verband tussen nierfalen en hoge bloeddruk. Veel voorkomende verschijnselen zijn bloedarmoede, een verstoorde botstofwisseling, een verstoring van de water- en zouthuishouding en van de zuurgraad in het bloed.
Ook al zijn de oorzaken voor nierinsufficiëntie heel verschillend, de klachten en bijverschijnselen zijn wel vaak vergelijkbaar. Daarom is het mogelijk iets te zeggen over algemene behandelingen om verslechtering van uw nieren zoveel mogelijk te vertragen. Zo is er een verband tussen nierfalen en hoge bloeddruk. Veel voorkomende verschijnselen zijn bloedarmoede, een verstoorde botstofwisseling, een verstoring van de water- en zouthuishouding en van de zuurgraad in het bloed.
Bloeddruk, hart en bloedvaten
De kans om last te krijgen van hart- en vaataandoeningen is bij u als nierpatiënt veel groter, dan bij mensen met nieren die goed functioneren. In de behandeling wordt daarom extra aandacht besteed aan risicofactoren voor bijvoorbeeld een hoge bloeddruk (hypertensie) en een hoog cholesterol. Een gezonde levensstijl is voor u letterlijk van levensbelang. De diëtist helpt u daarbij. Bijvoorbeeld met minder zout in uw voeding en de juiste hoeveelheid eiwitten. Gezond verstand helpt natuurlijk ook: roken is funest, net als alcohol. Is er bij u (al) sprake van een hoge bloeddruk, dan zult u hiervoor medicijnen krijgen.
Nierfalen kan leiden tot een hoge bloeddruk. Maar ook andersom: een hoge bloeddruk kan mede leiden tot nierfalen. Hoge bloeddruk, ofwel hypertensie, kan worden veroorzaakt door te veel vocht in de bloedvaten of door vernauwing van de bloedvaten. Inspanning of emoties kunnen de bloeddruk tijdelijk verhogen. Dat is normaal. We spreken van hypertensie als er continu sprake is van te hoge bloeddruk. Dat is niet normaal en bovendien gevaarlijk.
Bloeddruk wordt in veel gevallen bepaald door leefstijl. Roken, alcohol, overgewicht, te zout eten en te weinig beweging zijn allemaal risicofactoren om hypertensie te krijgen.
Nierfalen kan leiden tot een hoge bloeddruk. Maar ook andersom: een hoge bloeddruk kan mede leiden tot nierfalen. Hoge bloeddruk, ofwel hypertensie, kan worden veroorzaakt door te veel vocht in de bloedvaten of door vernauwing van de bloedvaten. Inspanning of emoties kunnen de bloeddruk tijdelijk verhogen. Dat is normaal. We spreken van hypertensie als er continu sprake is van te hoge bloeddruk. Dat is niet normaal en bovendien gevaarlijk.
Bloeddruk wordt in veel gevallen bepaald door leefstijl. Roken, alcohol, overgewicht, te zout eten en te weinig beweging zijn allemaal risicofactoren om hypertensie te krijgen.
Anemie (bloedarmoede)
Veel nierpatiënten hebben bloedarmoede. Nieren produceren het hormoon EPO (erytropoëtine). Dit hormoon stimuleert de aanmaak van rode bloedcellen. Gezonde rode bloedcellen vervoeren zuurstof door het lichaam. Maar als de nieren niet goed werken, ontstaat er een tekort aan rode bloedcellen in het bloed en krijgt het lichaam onvoldoende zuurstof. Vermoeidheid en een bleke huid zijn symptomen van dit tekort. Maar ook veranderingen in uw hartslag, hoofdpijn en duizeligheid. Met een Hemoglobine bepaling (Hb) wordt beoordeeld of er voldoende rode bloedcellen in uw bloed aanwezig zijn. Bij nierpatiënten mag het aantal cellen lager zijn dan bij mensen zonder nierfalen. Een hoge concentratie rode bloedcellen verhoogt bij nierpatiënten namelijk weer het risico op bloedstolsels.
Botstofwisselingsstoornis
Een ander verschijnsel bij nierfalen is de verstoring van de botstofwisseling. Dit komt omdat slecht werkende nieren vitamine D niet meer om kunnen zetten in een werkzame stof. Die stof is nodig voor sterke botten en om belangrijke mineralen voor uw lichaam te kunnen opnemen. Hiervoor krijgt u medicijnen.
Daarnaast zijn uw nieren niet meer in staat om fosfaat uit uw lichaam te filteren. Fosfaat is een afbraakproduct van voedsel. Het hoge fosfaat bindt zich aan het calcium in het bloed. Het calcium wordt hierdoor als het ware verstikt en de hoeveelheid werkzaam calcium neemt af. De bijschildklieren worden hierdoor gestimuleerd om meer bijschildklierhormoon aan te maken. Dat zorgt er voor dat calcium uit de botten wordt vrijgemaakt, zodat het gehalte werkzaam calcium in het bloed weer stijgt. Maar dit onttrekken van calcium uit de botten leidt op den duur tot botontkalking (osteoporose).
Om dit proces te voorkomen krijgt u meestal fosfaatbinders voorgeschreven, eventueel aangevuld met extra calcium. Met medicijnen wordt geprobeerd het evenwicht in de botstofwisseling zo lang mogelijk te bewaren. Als er in de loop van jaren geen evenwicht meer mogelijk is, dan kan een operatie nodig zijn, waarbij de bij¬schildklieren worden verwijderd.
Daarnaast zijn uw nieren niet meer in staat om fosfaat uit uw lichaam te filteren. Fosfaat is een afbraakproduct van voedsel. Het hoge fosfaat bindt zich aan het calcium in het bloed. Het calcium wordt hierdoor als het ware verstikt en de hoeveelheid werkzaam calcium neemt af. De bijschildklieren worden hierdoor gestimuleerd om meer bijschildklierhormoon aan te maken. Dat zorgt er voor dat calcium uit de botten wordt vrijgemaakt, zodat het gehalte werkzaam calcium in het bloed weer stijgt. Maar dit onttrekken van calcium uit de botten leidt op den duur tot botontkalking (osteoporose).
Om dit proces te voorkomen krijgt u meestal fosfaatbinders voorgeschreven, eventueel aangevuld met extra calcium. Met medicijnen wordt geprobeerd het evenwicht in de botstofwisseling zo lang mogelijk te bewaren. Als er in de loop van jaren geen evenwicht meer mogelijk is, dan kan een operatie nodig zijn, waarbij de bij¬schildklieren worden verwijderd.
Verstoorde water- en zouthuishouding
Als uw nieren niet goed meer werken raakt de water- en zouthuishouding in uw lichaam verstoord. Door een verminderde plasfunctie kan het lichaam overvuld raken met water. Dit kan leiden tot een hoge bloeddruk (hypertensie) en is slecht voor het hart. Daarnaast ontstaan er vaak stoornissen in de zouthuishouding. Het bloed bevat dan te veel zouten (natrium, kalium, fosfaat). Soms worden medicijnen voorgeschreven die voorkómen dat kalium of fosfaat door binding via de darm worden opgenomen in het lichaam. Aanpassing van het dieet helpt om stoornissen in de water- en zouthuishouding zoveel mogelijk te beperken.
Zuurgraad van het bloed
Als nierinsufficiëntie in een vergevorderd stadium is, lukt het meestal niet meer om de zuurgraad van uw bloed stabiel te houden. De nieren spelen namelijk een belangrijke rol bij dit evenwicht. Meer hierover leest u in het onderdeel over de werking van de nieren. Om de zuurgraad toch zoveel mogelijk op peil te houden wordt natriumbicarbonaat voorgeschreven.
Voeding en dieet
Voeding en dieet zijn erg belangrijk in de medische begeleiding bij nierziekten. Gevolgen worden zoveel mogelijk opgevangen door een combinatie van medicijnen en een dieet. Aangepaste voeding beperkt de aanmaak van afvalstoffen, waarmee klachten en ongemakken afnemen. Bovendien kan een dieet de achteruitgang van de nieren vertragen. Een diëtist stelt met u een dieet samen, om tot een gezond evenwicht te komen in uw wensen en de voorschriften met betrekking tot eiwit, natrium, kalium, fosfaat en water.
Er zijn speciale kookboeken en receptenwebsites voor nierpatiënten. Niet alleen helpen ze om een nieuwe kookroutine op te bouwen, ze laten ook zien dat er heerlijke gerechten gemaakt kunnen worden, die voldoen aan de voedingsvoorschriften voor nierpatiënten.
Er zijn speciale kookboeken en receptenwebsites voor nierpatiënten. Niet alleen helpen ze om een nieuwe kookroutine op te bouwen, ze laten ook zien dat er heerlijke gerechten gemaakt kunnen worden, die voldoen aan de voedingsvoorschriften voor nierpatiënten.
 |
Het kookboek Eten met plezier is een uitgave van de Nierstichting. Het boek bevat naast dieetadviezen voor mensen met nierziekten, ook smakelijke recepten. Als u start met dialyseren krijgt u dit boek gratis van de diëtist in uw dialysecentrum. Kijk hier hoe u dit boek kunt kopen.
Website Dieet in Zicht
De site Dieetinzicht.nl bevat uitgebreide tabellen met voedingswaarden per product. Op de site kunt u een voedingsdagboek bijhouden, waarbij u zowel producten als recepten kunt invullen. U krijgt dan een voedingsrapport terug met tips voor verbeteringen in uw voedingspatroon.
Receptenpagina Nierpatiëntenvereniging Nederland
Ook de NVN-site heeft een pagina met een receptendatabase.
