Nieren, aandoeningen en behandeling
Nieren hebben veel belangrijke functies. Enkele belangrijke functies zijn dat ze zorgen voor de vochthuishouding in ons lichaam en afvalstoffen afvoeren. En ze maken hormonen aan. Lees meer in de folder Hoe werken onze nieren van de Nierstichting.
Het lichaam maakt elke dag nuttige stoffen aan en verwijdert
afvalstoffen. De nieren spelen een belangrijke rol bij het in evenwicht
houden van al deze stoffen. De nieren zijn meer dan zomaar ‘een
filter’. Als de nieren namelijk niet goed functioneren en daar geen
behandeling op volgt, kunt u ernstig ziek worden en uiteindelijk
sterven.
Omdat nieren een enorme reservecapaciteit hebben, ontstaan klachten meestal pas als meer dan de helft van de niercapaciteit niet meer werkt en er sprake is van nierinsufficiëntie. We kunnen geen specifieke klachten aangeven die wijzen op een nieraandoening of –ziekte. Het gaat namelijk vaak om verschijnselen die veel voorkomen en net zo goed op een ander ziektebeeld kunnen wijzen.
Soms hebben mensen met een nieraandoening bijvoorbeeld last van vochtophoping, echter komt dit ook veel voor bij mensen die iets aan hun hart hebben. Verder zijn nierpatiënten vaak moe en kunnen ze een hoge bloeddruk hebben, maar ook deze verschijnselen komen veel voor zonder dat die persoon ook een nierziekte heeft. Verder is het zo dat sommige nierziekten gepaard gaan met veel plassen terwijl bij andere ziekten het plassen juist minder wordt. Daarom is het verstandig dat u bij klachten altijd naar uw huisarts gaat.
Meer informatie kunt u hier vinden en in de folder Hoe werken onze nieren van de Nierstichting.
Soms hebben mensen met een nieraandoening bijvoorbeeld last van vochtophoping, echter komt dit ook veel voor bij mensen die iets aan hun hart hebben. Verder zijn nierpatiënten vaak moe en kunnen ze een hoge bloeddruk hebben, maar ook deze verschijnselen komen veel voor zonder dat die persoon ook een nierziekte heeft. Verder is het zo dat sommige nierziekten gepaard gaan met veel plassen terwijl bij andere ziekten het plassen juist minder wordt. Daarom is het verstandig dat u bij klachten altijd naar uw huisarts gaat.
Meer informatie kunt u hier vinden en in de folder Hoe werken onze nieren van de Nierstichting.
In eerste instantie bespreekt u met uw (huis)arts uw klachten. Nadien vindt lichamelijk onderzoek plaats. Als uw arts het nodig acht dan kan uw bloed en urine worden onderzocht om te evalueren hoe de werking van de nieren is. Als uw huisarts afwijkingen constateert, verwijst hij u meestal door naar een specialist voor aanvullend onderzoek.
Daarnaast wordt meestal beeldvormend onderzoek gedaan om mogelijke afwijkingen van de nieren zichtbaar te maken. Voorbeelden van beeldvormend onderzoek zijn echo-onderzoek, röntgenonderzoek en isotopenonderzoek. Soms neemt men een stukje nierweefsel weg – een biopsie – voor onderzoek onder de microscoop. De uitslagen van de onderzoeken worden door de huisarts of behandelend arts met u besproken. Vraag wat deze uitslag voor u betekent.
Meer informatie over de verschillende soorten onderzoek leest u in de folder Onderzoek van de nieren.
Daarnaast wordt meestal beeldvormend onderzoek gedaan om mogelijke afwijkingen van de nieren zichtbaar te maken. Voorbeelden van beeldvormend onderzoek zijn echo-onderzoek, röntgenonderzoek en isotopenonderzoek. Soms neemt men een stukje nierweefsel weg – een biopsie – voor onderzoek onder de microscoop. De uitslagen van de onderzoeken worden door de huisarts of behandelend arts met u besproken. Vraag wat deze uitslag voor u betekent.
Meer informatie over de verschillende soorten onderzoek leest u in de folder Onderzoek van de nieren.
Ja, u kunt zelf iets doen om de kans op nierschade te verkleinen. De kans op nierschade neemt toe door onder meer overgewicht, roken en hoge zoutinname. Onze leefstijladviezen om verslechtering van de nierfunctie te voorkomen zijn dan ook: neem voldoende lichaamsbeweging en houdt u aan de voedingsvoorschriften die u worden voorgeschreven, mede om een gezond lichaamsgewicht te bereiken of behouden. Voor rokers: probeer te stoppen met roken, óók met het oog op gezonde nieren.
Eigenlijk zijn dit dezelfde leefstijladviezen die gegeven worden om hoge bloeddruk en diabetes type II te voorkomen, ziekten die op zichzelf tot nierschade kunnen leiden. Veel (betrouwbare) informatie over gezond leven en een gezonde leefstijl vindt u op www.voedingscentrum.nl en www.kiesbeter.nl/GezondLeven/.
Eigenlijk zijn dit dezelfde leefstijladviezen die gegeven worden om hoge bloeddruk en diabetes type II te voorkomen, ziekten die op zichzelf tot nierschade kunnen leiden. Veel (betrouwbare) informatie over gezond leven en een gezonde leefstijl vindt u op www.voedingscentrum.nl en www.kiesbeter.nl/GezondLeven/.
Die normen veranderen nog wel eens in de loop van de tijd en soms worden verschillende accenten gelegd. Bij de Nationale Leefstijlbarometer van LekkerLangLeven – waarin de Nierstichting samenwerkt met het Diabetes Fonds en de Hartstichting – zijn de volgende 'normen' gehanteerd:
U kunt deze gerust zien als handvat voor een gezonde leefstijl.
- roken is altijd een risicofactor, niet doen;
- de BMI (Body Mass Index) wordt berekend door het lichaamsgewicht in kilo’s te delen door de lengte in meters en de uitkomst nog een keer te delen door de lengte in meters; bij volwassenen betekent een BMI van 25 of hoger dat er sprake is van overgewicht en dat wordt gezien als een risicofactor;
- de officiële norm voor alcohol: mannen maximaal 21 glazen per week, maximaal 5 glazen per drinkdag, maximaal 5 drinkdagen per week. Voor vrouwen maximaal 14 glazen per week, maximaal 3 glazen per drinkdag en maximaal 5 drinkdagen per week;
- de algemeen aanvaarde norm voor gezonde voeding is: 30 keer of meer per maand groenten, fruit en ontbijt, en 4 keer of meer per maand vis;
- de algemeen aanvaarde norm voor gezond bewegen is minimaal 30 minuten per dag en dat op een wijze die enige inspanning vraagt (wat blijkt uit verhoogde pols en/of intensievere ademhaling).
U kunt deze gerust zien als handvat voor een gezonde leefstijl.
Ja, dat kan. Een arts kan vaststellen aan de hand van bloed- en urineonderzoek of dat zo is. De (huis)arts zal ook altijd als u een hoge bloeddruk heeft periodiek de werking van uw nieren via dergelijk laboratorium onderzoek controleren. De nieren regelen voor het belangrijkste deel het vochtgehalte en het zoutgehalte in de bloedsomloop. De hoogte van de bloeddruk hangt daar helemaal mee samen. Nieraandoeningen kunnen de bloeddruk verhogen. Maar omgekeerd kan een hoge bloeddruk ook afwijkingen aan de nieren veroorzaken.
Meer informatie over de gevolgen van hoge bloeddruk voor de nieren kunt u vinden in de folder Hoge bloeddruk en de nieren.
Meer informatie over de gevolgen van hoge bloeddruk voor de nieren kunt u vinden in de folder Hoge bloeddruk en de nieren.
Mensen met diabetes lopen een risico. Door de diabetes kunnen de kleine aanvoerende bloedvaatjes in de nier worden aangetast en kan de functie van de nier over een periode van jaren geleidelijk achteruit gaan. Vandaar dat regelmatige controle van de nierfunctie bij diabetes belangrijk is. Meer informatie over de relatie tussen diabetes en schade aan de nieren vindt u in de folder Nieren en diabetes.
In het algemeen leidt blaasontsteking niet tot nierschade. Een verwaarloosde blaasontsteking kan echter wel leiden tot nierbekkenontsteking en nierschade tot gevolg hebben.
Meer informatie kunt u lezen in de folder Urineweginfecties.
Meer informatie kunt u lezen in de folder Urineweginfecties.
Een bacterie in de blaas kan een blaasontsteking veroorzaken maar ook opstijgen naar de nieren. Hier kan de bacterie een nierbekkenontsteking veroorzaken. Pijnklachten ontstaan aan een of twee kanten van de rug, net onder de ribben. De pijn straalt vaak uit naar de geslachtsorganen. Ook hoge koorts en rillingen komen voor. De ontsteking is goed te behandelen. Als dat niet gebeurt, kan de ontsteking chronisch worden. En door een chronische nierbekkenontsteking kan blijvende nierschade ontstaan.
Meer informatie vindt u in de folder Urineweginfecties.
Meer informatie vindt u in de folder Urineweginfecties.
Nierstenen zijn kleine kristallen die zich hebben gevormd in de urine. Dat kan komen door de stofwisseling van bepaalde bacteriën waardoor zouten in de urine ontstaan en uw urine verzadigd raakt met afvalstoffen. De zouten vormen dan kristallen. Nierstenen ontstaan als deze kristallen in de nier achterblijven. Hebt u vaak last van nierstenen? Vaak wordt aangeraden wat meer te drinken om de urine te verdunnen. Soms is een dieet een goed advies. Neem hierover contact op met uw huisarts.
Meestal zijn nierstenen niet schadelijk. De meeste nierstenen komen namelijk spontaan naar buiten en geven geen schade. Als stenen onderweg blijven hangen, kunnen ze wel zorgen voor een acute verstopping. Dit kan leiden tot een infectie door langdurige stuwing waardoor de nier wel kan worden beschadigd. Nierstenen kunnen vaak met een vergruizer worden behandeld. Neem hiervoor contact op met uw uroloog of met uw huisarts.
Meer informatie over nierstenen vindt u in de folder Nierstenen.
Meer informatie over nierstenen vindt u in de folder Nierstenen.
Een cyste is een met vocht gevulde holte. Cysten ontstaan door het uitzetten van de nierbuisjes waardoor uiteindelijk holtes gevormd worden. Sommige mensen hebben één of een paar cysten in hun nier, dit is onschuldig. Bij de aandoening cystennieren blijven de holten zich vormen waarbij stukje bij beetje steeds meer werkend nierweefsel verloren gaat. Cystennieren is een erfelijke nieraandoening.
Kanker is inmiddels doodsoorzaak nummer 1 in Nederland. Kanker is een verzamelnaam voor aandoeningen waarbij door ongecontroleerde celdeling gezwellen ontstaan die ingroeien in omliggende weefsels en op deze manier gezond weefsel verdrukken. Vormen van kanker zijn van bijna alle onderdelen van het lichaam mogelijk waarbij als voorwaarde geldt dat dit onderdeel in stand wordt gehouden door celdeling.
Ook kanker van de nieren kan voorkomen. Gelukkig is het bij volwassenen niet 1 van de meest voorkomende vormen. Bij kinderen treedt een niertumor in verhouding echter vaker op, in 5% van de gevallen dat een kind kanker heeft is er sprake van een niertumor. Veelal is er sprake van een zogenaamde Wilmstumor. Positief is wel dat veel kinderen kunnen genezen van een tumor aan 1 of beide nieren. Dat de diagnose kanker een intensieve behandeling tot gevolg heeft staat buiten kijf.
Ook kanker van de nieren kan voorkomen. Gelukkig is het bij volwassenen niet 1 van de meest voorkomende vormen. Bij kinderen treedt een niertumor in verhouding echter vaker op, in 5% van de gevallen dat een kind kanker heeft is er sprake van een niertumor. Veelal is er sprake van een zogenaamde Wilmstumor. Positief is wel dat veel kinderen kunnen genezen van een tumor aan 1 of beide nieren. Dat de diagnose kanker een intensieve behandeling tot gevolg heeft staat buiten kijf.
Nierinsufficiëntie betekent dat je nieren niet meer goed werken. Vaak wordt een onderverdeling gemaakt in chronische en acute nierinsufficiëntie.
Nierziekten die acuut, plotseling, zich aandienen kunnen verschillende oorzaken hebben, bijvoorbeeld een nierfilterontsteking. In het geval van acute nierziekten kunnen de nieren (gedeelten van) hun functie en taken plotseling minder goed, en soms helemaal niet, uit voeren. In dit laatste geval kan het zo zijn dat je ineens niet meer kunt plassen. En als je niet meer plast, raak je op een gegeven moment 'overvult'. Je krijgt hoofdpijn als gevolg van een hoge bloeddruk of je wordt kortademig, je krijgt oedemen (zwellingen) en je hebt het benauwd.
Meer informatie over nierfilterontsteking kunt u lezen in de folder Nierfilterontsteking.
Meer informatie over chronische nierinsufficiëntie vindt u in de folder Chronische nierinsufficiëntie.
Nierziekten die acuut, plotseling, zich aandienen kunnen verschillende oorzaken hebben, bijvoorbeeld een nierfilterontsteking. In het geval van acute nierziekten kunnen de nieren (gedeelten van) hun functie en taken plotseling minder goed, en soms helemaal niet, uit voeren. In dit laatste geval kan het zo zijn dat je ineens niet meer kunt plassen. En als je niet meer plast, raak je op een gegeven moment 'overvult'. Je krijgt hoofdpijn als gevolg van een hoge bloeddruk of je wordt kortademig, je krijgt oedemen (zwellingen) en je hebt het benauwd.
Meer informatie over nierfilterontsteking kunt u lezen in de folder Nierfilterontsteking.
Meer informatie over chronische nierinsufficiëntie vindt u in de folder Chronische nierinsufficiëntie.
De meeste mensen hebben twee nieren. Een persoon kan om verschillende redenen 1 nier hebben, de meest voorkomende redenen zijn:
De meeste mensen leven een gezond, normaal leven met één nier. Het is echter natuurlijk op de lange termijn wel mogelijk dat de nier geleidelijk aan wat achteruit gaat. De meest voorkomende uitingen hiervan zijn een combinatie van een hoge bloeddruk, eiwit in de urine en een verminderde werking van de nierfilters (GFR). Zo lang deze eventuele veranderingen als ze optreden onder controle zijn van je arts, beïnvloeden ze niet snel je gezondheid. Het is natuurlijk wel altijd belangrijk om de voorschriften van de arts en alle adviezen die hij/zij geeft op te volgen.
- Je kunt geboren worden met 1 nier.
- Een nier kan verwijderd worden na een ongeluk waarbij de nier onherstelbaar beschadigd is of om kanker van de nier te behandelen. De verwijdering van een nier wordt ook wel nefrectomie genoemd.
- Een groeiend aantal mensen doneert een nier bij leven aan iemand waarvan de nieren beide niet meer (voldoende) werken.
De meeste mensen leven een gezond, normaal leven met één nier. Het is echter natuurlijk op de lange termijn wel mogelijk dat de nier geleidelijk aan wat achteruit gaat. De meest voorkomende uitingen hiervan zijn een combinatie van een hoge bloeddruk, eiwit in de urine en een verminderde werking van de nierfilters (GFR). Zo lang deze eventuele veranderingen als ze optreden onder controle zijn van je arts, beïnvloeden ze niet snel je gezondheid. Het is natuurlijk wel altijd belangrijk om de voorschriften van de arts en alle adviezen die hij/zij geeft op te volgen.
