logo

Voor professionals

Implanteerbare kunstnier

Lopende projecten >
Actueel >

Patiënten met eindstadium nierfalen die (nog) niet in aanmerking komen voor een transplantatie, zijn aangewezen op dialyse behandeling die het bloed reinigt van afvalstoffen, het vochtoverschot en zouten verwijdert en tevens de zuurgraad van het bloed reguleert. Hoewel de dialyse een hoogwaardige techniek is, gaat deze nog steeds gepaard met vele complicaties en legt de behandeling een enorme beperking van de kwaliteit van leven op. Op dit moment is niertransplantatie wellicht de beste behandelingsmethode voor ernstig nierfalen, maar door het tekort aan orgaandonoren is de meerderheid van de nierpatiënten aangewezen op dialyse. Met het programma ‘Implanteerbare Kunstnier’ beoogt de Nierstichting de complicaties van de dialysebehandeling te reduceren door het onderzoek naar innovatieve oplossingen voor verbetering van de dialysetechniek te bevorderen. Doel uiteindelijk is om de nierfunctie zo adequaat en compleet mogelijk te kunnen vervangen.

Subsidie
Onderzoekers die interesse hebben een subsidieaanvraag in te dienen voor dit programma kunnen contact opnemen met dr. Jasper Boomker, programmamanager Implanteerbare Kunstnier, tel. 035-697.80.00.

Speerpunten

Speerpunten van het programma zijn:

1.  Bestrijding van uremie, door verwijdering van afvalstoffen (uremische toxines) die door de huidige dialysetechniek slechts in beperkte mate verwijderd kunnen worden. Ophoping van deze afvalstoffen blijkt op lange termijn nadelige effecten te hebben op hart- en bloedvaten.

2.  Continue techniek, door het miniaturiseren van de huidige dialysetechniek. Te denken valt aan andere methoden van bloedzuivering dan alleen diffusie, zoals bijvoorbeeld adsorptie van afvalstoffen. Door miniaturisatie wordt het mogelijk om het aantal behandelingsuren op een comfortabele manier te verhogen. Hierdoor zal de patiënt minder last hebben van abrupte schommelingen in het interne milieu van de patiënt (vocht en zoutbalans). Deze grote schommelingen worden niet alleen als zeer onprettig ervaren, maar zijn ook slecht voor hart- en vaatfunctie.

3.  Behoud/ vervanging van biologische nierfunctie. Naast het reguleren van vocht- en zoutbalans speelt de nier een essentiële rol in onze calcium- en fosfaathuishouding en regulatie en/of productie van vitamine D, erythropoietine en belangrijke immuunmediatoren. Het belang van biologische nierfunctie wordt nog eens onderstreept door het feit dat dialysepatiënten met restnierfunctie onevenredig beter af zijn dan patiënten zonder restnierfunctie. Door (stam)cel technologie trachten we de restnierfunctie te behouden, dan wel te vervangen middels een biologische kunstnier.

Het realiseren van bovengenoemde doelen is een grote uitdaging. Onze ultieme droom blijft een ‘implanteerbare kunstnier’, waarvan de contouren steeds duidelijker wijzen naar een ‘gekweekte’ nier van stamcellen die in of buiten het lichaam tot stand komt. De ontwikkeling van nierstamcel technologie en het leren begrijpen van nierherstel is hiervoor een belangrijke voorwaarde. Om een doorbraak te bereiken is meer onderzoek en samenwerking tussen verschillende onderzoeksdisciplines hard nodig. We realiseren ons dat er nog een lange en onzekere weg te gaan is.

Focus 2011
  • Continuering en versterking van het onderzoek naar een draagbare kunstnier, zie www.nephronplus.eu
  • Continuering van het onderzoek naar de ontwikkeling van een biologische kunstnier, zie BMM-rpogramma.
  • Oprichting van een publiek-private samenwerking gericht op de verdere ontwikkeling van een draagbare kunstnier en/of thuisdialyse systeem

Actualiteit

Nieuwe membranen verbeteren de kweek van niercellen
November 2010 - Onderzoekers van de Technische Universiteit van Eindhoven (TU/e) en het UMC Groningen zijn erin geslaagd om een synthetisch materiaal te ontwikkelen waarop niercellen gekweekt kunnen worden. De sleutel tot dit succes is een nieuw synthetisch membraan met een structuur die lijkt op dat van het basaal membraan in de nier. Aan het membraan zijn peptiden gekoppeld die door de niercellen worden ‘herkend’. Het blijkt dat de kwaliteit van de niercellen die geweekt zijn op dit type membraan langer hun functie kunnen behouden dan op andere conventionele membranen.

Dit is nuttig voor allerhande toepassingen waar niercellen buiten het lichaam gekweekt worden. Zo willen de onderzoekers dit materiaal gebruiken om uiteindelijk een biologische kunstnier te ontwikkelen. Daar worden de niercellen ingezet om - naast de reguliere dialysebehandeling - enkele belangrijke nierfuncties over te nemen. Of dit straks daadwerkelijk mogelijk blijkt wordt momenteel uitgezocht in het BioKid project.

De materialen zijn ontwikkeld door de TU/e. Een groot deel van het onderzoek is uitgevoerd in het UMC Groningen en mede gefinancierd door de Nierstichting. De resultaten verschijnen in twee artikelen in wetenschappelijke tijdschriften. Meer informatie hierover is te vinden op de website van de TU/e.
Een filmpje over deze uitzending is te vinden op de website van Uitzending gemist van Eindhoven.

Financieele Dagblad: Draagbare kunstnier helpt dialysepatiënt aan een normaal leven
Het Financieele Dagblad van 11 september 2010 bericht over de visie van de Nierstichting op de ontwikkeling van een draagbare kunstnier. Paul Beerkens en Tom Oostrom vertellen over de noodzaak er van en de weg ernaartoe. Nier in logovorm