logo

Voor professionals

Wie was Maria ter Welle?

Maria ter Welle (1900-1946) was de hoofdzuster van de interne afdeling van Stadsziekenhuis De Engelenbergstichting in Kampen vlak voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog toen professor Kolff daar de eerste kunstmatige nier ter wereld ontwikkelde. Ter Welle was verantwoordelijk voor de zorg en het welzijn van de patiënten die door Kolff werden behandeld. Tevens werkte ze samen met Kolff in het verzet door mensen als ‘patiënt’ in het ziekenhuis te verstoppen. Ter Welle’s rol in de ontwikkeling van de kunstnier was cruciaal omdat ze Kolff wist over te halen zijn uitvinding daadwerkelijk op patiënten toe te passen, terwijl het apparaat onder Kolffs collega-artsen op verzet stuitte. Ze assisteerde bij vrijwel alle eerste dialyses die Kolff tussen 1942 en 1946 in Kampen uitvoerde. Door resultaten die mede door de inzet van Ter Welle konden worden getoond, raakten ook anderen overtuigd van het nut van een kunstmatige nier in het behandelen van nierfalen. Zuster Ter Welle overleed, ongetrouwd en kinderloos, in 1946 aan maagkanker na weken te zijn verpleegd op haar eigen afdeling. Ze werd in haar geboorteplaats Goor begraven.

Er zijn nauwelijks foto’s van zuster Ter Welle beschikbaar. Ze is te zien op foto’s die Kolff publiceerde in zijn baanbrekende proefschrift ‘De Kunstmatige Nier’ uit 1946. Hierbij ligt ze als ‘modelpatiënt’ in het nierbed om aan te tonen hoe het apparaat geïnstalleerd diende te worden.   

In 2003 werd een Zuster Ter Welle Prijs ingesteld door professor Kolff persoonlijk, samen met de Willem Kolff Stichting. De prijs beoogde toen, en ook nu nog, een podium te creëren waar aandacht geschonken wordt aan de bijdragen van verplegenden en verzorgenden aan innovaties in de medische wetenschap en die rechtstreeks ten goede komen aan het welbevinden van de patiënt. In 2011 is de Zuster Ter Welle Prijs in samenwerking met de Nierstichting omgedoopt tot de Maria ter Welle Innovatieprijs. Hier leest u meer over de prijswinnaars van de voormalige Zuster ter Welle Prijs.

Kolff en Maria ter Welle

Professor Kolff in 2003 in zijn oude werkkamer in het gerestaureerde Stadsziekenhuis van Kampen. Op de achtergrond een foto met Maria ter Welle als modelpatiënt aan de nier zoals gemaakt voor het proefschrift). Bron: Willem Kolff Stichting



Nier in logovorm