Onderzoekers maken functionerend biologisch nierbuisje

Onderzoekers van de Universiteit Utrecht, het Radboudumc en de Universiteit Twente zijn er in geslaagd een functionerend biologisch ‘nierbuisje’ te maken.

Het buisje is gemaakt van een dialyse-membraan waarop levend nierweefsel is gegroeid. Daardoor haalt het ook ziekmakende afvalstoffen uit het bloed die bij een gewone dialyse niet afgevoerd worden. “Wij hopen dat deze combinatie op termijn de huidige dialysetechniek kan vervangen”, aldus prof. Roos Masereeuw van de Universiteit Utrecht. 

Met de huidige dialysetechnieken worden alleen kleine, in het bloed opgeloste afvalstoffen uit het bloed verwijderd. Grotere, aan eiwitten in het bloed gebonden afvalstoffen, worden niet afgevoerd. Hierdoor wordt de patiënt als het ware vergiftigd. “Als we ons systeem kunnen ontwikkelen tot een klinische toepassing, dan hoeft de patiënt hopelijk minder vaak gedialyseerd te worden en is het risico op overlijden ook kleiner”, licht Roos Masereeuw, hoogleraar Experimentele Farmacologie aan de Universiteit Utrecht, de voortgang van het onderzoek dat mede is gefinancierd door de Nierstichting toe. 

Niercellen
De onderzoekers uit Utrecht, Nijmegen en Twente gebruiken niercellen zelf, omdat die immers gespecialiseerd zijn in het verwijderen van de afvalstoffen uit het bloed. Het groeien van nierweefsel op een membraan is echter complex. Twee jaar geleden slaagden de onderzoekers er voor het eerst in een monolaag van niercellen te kweken op een dialyse-membraan, op zo’n manier dat ze bleven leven. Nu is het dus gelukt de stap te zetten naar een functionerend, driedimensionaal nierbuisje, dat bestaat uit een holle buis bekleed met een enkele cellaag. Jasper Boomker, programmamanager bij de Nierstichting, juicht deze ontwikkeling toe. “De Nierstichting investeert al jaren in experimenteel onderzoek naar verbetering van de dialyse, met als ultieme doel een implanteerbare kunstnier. Dit is nu een concreet resultaat dat voorkomt uit jarenlang onderzoek. Wat we eerst niet voor mogelijk hadden gehouden, komt nu dichterbij.” 

Toekomst
Voor een daadwerkelijke toepassing bij nierpatiënten moet goed ingeschat kunnen worden aan welke eisen het biologische nierbuisje moet voldoen. Het onderzoek richt zich daarom op het nog beter begrijpen hoe de niercellen de afvalstoffen precies verwijderen. “De klinische toepassing is dan ook nog ver weg, maar met dit resultaat zijn we wel weer een stapje dichterbij”, aldus Masereeuw.