Direct naar inhoud

Nieuws

ALLOVIR geeft inzicht in afstoting donornier

Na een niertransplantatie zijn afweeronderdrukkende medicijnen nodig om afstoting tegen te gaan. Maar door deze medicijnen krijgen virusinfecties meer kans. Sommige virusinfecties bedreigen ook de donornier. Daarom is het belangrijk om na transplantatie een optimale balans te vinden tussen de nadelen van medicijnen, en het zo laag mogelijk houden van het risico op afstoting. Binnen ALLOVIR, het eerste door de Nierstichting gefinancierde consortium dat onlangs werd afgesloten, werkten onderzoeksgroepen uit het AMC (Amsterdam), LUMC (Leiden) en Radboudumc (Nijmegen) om het samenspel tussen de afweerreactie tegen virussen en de reactie van de eigen afweercellen tegen een donornier beter te begrijpen.

Zowel virusinfecties die optreden na transplantatie, als infecties die een patiënt al voor de transplantatie heeft doorgemaakt, beïnvloeden de afweerreactie op een donornier. Na het overwinnen van een infectie ontstaan er namelijk zogeheten geheugencellen, die een latere nieuwe infectie sneller gericht kunnen bestrijden. Zo kunnen geheugencellen ook een reactie tegen een donornier opwekken en afstoting uitlokken. Patiënten op de wachtlijst voor niertransplantatie hebben elk verschillende virusinfecties doorgemaakt, waardoor het lichaam verschillende geheugencellen heeft aangemaakt. Het consortium ALLOVIR heeft aangetoond dat in enkele gevallen al in het laboratorium is te voorspellen of de geheugenafweercellen van de patiënt zullen reageren met weefselstoffen op een donornier. In de toekomst kan dit bijdragen aan het verbeteren van de criteria die bepalen of een donor en ontvanger een match zijn. Dit inzicht heeft duidelijk gemaakt, dat het hard nodig is om zo goed mogelijk in kaart te brengen welke reacties virusinfecties kunnen opwekken.

Afweercellen ook in donornier

Binnen het project is bovendien ontdekt dat specifieke afweercellen die in het bloed circuleren, ook aanwezig zijn in een donornier. In de donornier hebben deze afweercellen andere eigenschappen dan in het bloed. Op dit moment vindt onderzoek naar afstoting echter voornamelijk plaats met behulp van bloedcellen. Het bestuderen van nierspecifieke afweercellen kan helpen bij het ontwikkelen van interventies die specifiek op de nier gericht zijn. Met behulp van een nierbiopt (een stukje weefsel dat uit de nier is genomen) is het de onderzoekers al gelukt om onderscheid te maken tussen een acute afweerreactie en een infectie met het BK-virus. Infecties door het BK-virus vormen een groot probleem in de kliniek, omdat zij erg kunnen lijken op een afstotingsreactie en moeilijk te behandelen zijn.

Signaalstoffen

Ook werkte ALLOVIR aan het verbeteren van de methoden waarmee je virusinfecties en afstotingsreacties kunt aantonen. De onderzoekers hebben de basis gelegd voor het aanwijzen van signaalstoffen in de urine die kunnen helpen bij de diagnostiek en het op maat maken van de behandeling van nierziekten.