Verlichting van pijn bij patiënten met cystenieren

Onderzoekers aan het UMC Groningen hebben een relatief eenvoudige manier gevonden om ernstige chronische pijn blijvend te verminderden bij mensen met cystenieren en moeilijk te behandelen pijn. Het is een spin-off van het onderzoeksconsortium DIPAK dat de Nierstichting financiert.

Pijn is een veelvoorkomend probleem in patiënten met autosomaal dominante polycysteuze nierziekte (ADPKD), de meest voorkomende vorm van cystenieren. De pijn belemmert patiënten in hun dagelijks leven en is soms lastig te behandelen. Bij bepaalde patiënten is het verwijderen van een nier zelfs nodig om de pijnklachten te verminderen. Daarom is er behoefte aan nieuwe technieken om ernstige pijnklachten in patiënten met cystenieren te behandelen.

Spin-off van DIPAK

Het DIPAK consortium, financieel ondersteund door de Nierstichting, doet onderzoek naar een mogelijke behandeling die cystevorming remt en de nierfunctie beschermt. Een belangrijke spin-off van DIPAK was het onderzoek van dr. Niek Casteleijn onder leiding van prof. dr. Ron Gansevoort (UMC Groningen). Casteleijn is recent gepromoveerd naar de behandeling van pijn bij cystenieren. Een belangrijk onderdeel van zijn promotie was de behandeling van ernstige chronische pijn bij patiënten met cystenieren.

Cyste aanprikken

In het expertisecentrum voor polycysteuze nierziekte in Groningen werden patiënten eerst onderzocht door een nefroloog, een uroloog én een pijnspecialist en werd beeldvorming van de nieren en lever verricht. Als er sprake was van een pijnlijke prominente cyste, dan werd gekozen om deze cyste aan te prikken. Bij patiënten die niet meer afhankelijk waren van hun eigen nieren omdat ze dialyseerden of waren getransplanteerd, werd sneller besloten om een eigen nier te verwijderen.

Zenuwblokkade

Wanneer dit niet het geval was, en het aannemelijk was dat de pijn werd veroorzaakt door de cystenieren, werd een tijdelijke zenuwblokkade uitgevoerd van de zenuwknoop in de bovenbuik (plexus coeliacus). Bij het merendeel van de patiënten resulteerde deze tijdelijke zenuwblokkade tot pijnverlichting. Opmerkelijk genoeg keerde de pijn niet terug bij eenderde van deze patiënten. Bij tweederde van de patiënten kwam de pijn wel terug en werd een langdurige blokkade uitgevoerd met goed effect.

Bij de patiënten bij wie de tijdelijke zenuwblokkade niet zorgde voor pijnafname, werd een zogeheten renale denervatie toe gepast. Met deze methode worden de zenuwbanen die specifiek van en naar de nieren lopen, tijdelijk onderbroken. Zelfs een jaar na het uitvoeren van deze behandeling gaf 82 procent van de patiënten aan nog steeds minder pijn te ervaren.

Blijvende pijnverlichting

Dit betekent dat het behandelprotocol effectief kan zijn voor blijvende pijnverlichting bij patiënten met cystenieren en moeilijk te behandelen pijn. Niek Casteleijn: "Ons onderzoek laat mooie resultaten zien. Hopelijk kunnen we voor meer cystenierpatiënten met ernstige chronische pijn pijnverlichting bereiken met een relatief eenvoudige behandeling. We willen dit onderzoek dan ook graag een vervolg geven binnen het UMC Groningen."

Pijn bij cystenieren verdient meer aandacht

Cystenieren zijn erfelijk. De onderzoekers uit het UMC Groningen pleiten dan ook voor meer aandacht voor de emotionele en sociale impact van de ziekte, met oog voor de individuele behoeften van de patiënt. Zulke aandacht zou de kwaliteit van leven van patiënten kunnen verbeteren. Expertisecentra, gespecialiseerde ziekenhuizen, zouden in dit proces volgens Gansevoort en Casteleijn een voortrekkersrol kunnen spelen.

Meer lezen?