Nierstichting strijdt met COMBAT tegen complement-gemedieerde nierziekten

Het onderzoeksconsortium COMBAT gaat bepaalde immuunreacties onderzoeken die ernstige nierziekten veroorzaken. Het onderzoek richt zich op het aangeboren immuun systeem: het complementsysteem. Vier onderzoeksgroepen participeren in het consortium, dat wordt aangevoerd door het LUMC en waarin de Nierstichting 1,25 miljoen euro investeert. COMBAT moet leiden tot betere diagnoses en meer inzicht geven in het ontstaan van ernstige nierziekten waarbij het complementsysteem is ontregeld (complement-gemedieerde nierziekten). Dit zal zorgen voor effectievere inzet van nieuw beschikbare behandelingen.

Het complementsysteem is een onderdeel van het aangeboren afweersysteem tegen ziekteverwekkers. Het systeem werkt via eiwitten in het bloed die elkaar activeren (complementfactoren). Erfelijke veranderingen kunnen die werking verstoren waardoor complement-gemedieerde nierziekten kunnen ontstaan (zoals aHUS en C3-glomerulopathie). Ook bij afstoting na niertransplantatie spelen verstoringen in het complementsysteem een rol.

Optimale inzet nieuwe complementremmers
Tot voor kort werden deze nierziekten behandeld door de afweer te remmen met zware medicatie die veel bijwerkingen heeft. Er zijn nu nieuwe middelen op de markt en in ontwikkeling, die direct ingrijpen op complementroutes en deze remmen. De eerste complementremmer, eculizumab, is recent geregistreerd voor de behandeling van aHUS en lijkt ook te werken bij sommige, maar niet alle patiënten met C3-glomerulopathie. Om deze middelen optimaal in te zetten, is er meer kennis nodig van de onderliggende mechanismen en een volledige set van tests om de betrokken complementfactoren te meten.

Betere diagnostiek, effectievere therapie
COMBAT brengt de mechanismen van deze nierziekten beter in kaart. En zoekt naar biomarkers: moleculen die kenmerkend zijn voor deze aandoeningen en waarmee een betere diagnose en behandeling mogelijk is. Het consortium gaat hiervoor ook nieuwe laboratoriumtests ontwikkelen. “Met betere diagnostiek kan nieuwe therapie effectiever worden ingezet”, aldus prof. Dr. Cees van Kooten, projectleider van COMBAT. “Het consortium levert een belangrijke bijdrage aan effectieve en tijdige diagnose van de nierziekten die door verstoringen in het complementsysteem ontstaan en helpt bij de keuze voor de effectiefste therapie met complementremmers in de toekomst. Therapie kan ook nauwkeuriger worden gemonitord, wat verdere verfijning van de behandeling mogelijk maakt.”

Directe toepassing voor patiënten
Om de rol van het complementsysteem in nierziekten beter te begrijpen, doen ook patiënten mee aan het COMBAT-onderzoek. Onderzoekers gebruiken bloed- en urine monsters van nierpatiënten om de diagnostische tools te testen en verfijnen. “Zo komt fundamenteel en klinisch onderzoek samen en worden onderzoeksresultaten direct vertaald naar de dagelijkse praktijk voor nierpatiënten,” aldus Tom Oostrom, directeur Nierstichting

Samenwerking
In het consortium COMBAT (COMplement: Basic mechanisms, Assay development and Translation) werken wetenschappers samen van het Leids Universitair Medisch Centrum, het Bijvoet Centrum voor Biomoleculair Onderzoek van de Universiteit Utrecht, het Radboud Universitair Medisch Centrum Nijmegen en het Universitair Medisch Centrum Groningen. Het consortium start medio 2015 en gaat 4 jaar duren.

Download persbericht