Direct naar inhoud

Voor professionals

Maria ter Welle Prijs

Heeft jouw initiatief de zorg voor nierpatiënten verbeterd?

Innovaties die patiëntenzorg verbeteren, verdienen het om breder ingezet te worden. Daarom reikt de Nierstichting jaarlijks de Maria ter Welle Prijs uit, samen met de Willem Kolff Stichting.

De winnaar van de Maria ter Welle Prijs 2017 is Sophie Luderer, diëtist van het Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis in Nijmegen. Zij ontwikkelde samen met Louise Witteman, diëtist bij Robin Health Games, een serious game voor nierpatiënten.

De Maria ter Welle Prijs is een aanmoediging voor initiatieven van professionals die het leven van nierpatiënten verbeteren. Steun en advies van verpleegkundigen, maatschappelijk werkers en diëtisten is voor nierpatiënten minstens zo belangrijk als de medische zorg van hun arts.

Teken van waardering

Elk project van een zorgprofessional dat de zorgkwaliteit voor nierpatiënten al (op kleine schaal) heeft verbeterd, komt in aanmerking. Aan de Prijs is een geldbedrag verbonden van € 10.000 om het winnende initiatief breder in te zetten. De Maria ter Welle Prijs is een teken van waardering, geeft bekendheid aan die verbeteringen en maakt bredere inzet mogelijk.

Winnaar Maria ter Welle Prijs 2017: Serious game

Hoe zorg je dat je als nierpatiënt niet te veel natrium, fosfaten of kalium binnenkrijgt? Waarin zitten voldoende eiwitten om de dialysebehandeling goed te kunnen doorstaan? Vrijwel alle nierpatiënten moeten zich houden aan een streng en complex dieet. Het draait om beperken van voedingsstoffen waar patiënten vaak nog nooit van gehoord hebben (denk aan kalium, natrium, eiwit en fosfaat) en die vaak niet terug te vinden zijn op het etiket. De serious game die hier een oplossing voor vond, is de winnaar van de Maria ter Welleprijs 2017.
Iemand met een nierziekte moet veel nieuwe kennis over voeding opdoen. Bij mondelinge en schriftelijke informatieoverdracht onthouden patiënten gemiddeld maar ongeveer 10 procent van de informatie, terwijl bewezen is dat dit stijgt naar 75 procent als men kennis in de praktijk oefent. Sophie Luderer, diëtist van het Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis in Nijmegen ontwikkelde samen met Louise Witteman, diëtist bij Robin Health Games, een serious game om dit probleem aan te pakken. Het spel leert de patiënt over diverse dieetonderdelen. Per voedingsstof zet de speler bijvoorbeeld de producten op volgorde of beantwoordt kennisvragen. Tijdens het spelen is het eenvoudig aanvullende informatie of tips op te vragen of zelf kennis en informatie met anderen te delen via Whatsapp en een chatfunctie.

Winnaar Maria ter Welle Prijs 2016: DIAHUB

Peter Janssen, hemodialyseverpleegkundige Maastricht Universitair Medisch Centrum, ontving op 22 maart 2016 de Maria ter Welle Prijs voor zijn initiatief DIAHUB, een dialysevoorziening in een zorgcentrum. Als gevolg van de vergrijzing zijn steeds meer senioren in zorginstellingen afhankelijk van dialyse. Dialyse in een dialysecentrum is vaak een enorme belasting, vooral voor de mindervaliden onder hen. Ook het vervoer van en naar het dialysecentrum is een belasting. Als oplossing heeft het Maastricht Universitair Medisch Centrum de DIAHUB bedacht; een dialysevoorziening in een zorgcentrum.

In de DIAHUB dialyseren senioren volgens het principe van thuisdialyse, met hulp van een verpleegkundig dialyse-assistent. Per week betreft dit acht patiënten die drie keer per week dialyseren. Voordelen voor de patiënt zijn de huiselijke sfeer waarin zij dialyseren, het niet meer afhankelijk zijn van vervoer door familie of wachten op een taxi en dat zij kunnen deelnemen aan activiteiten in het zorgcentrum. Bovendien ervaren medebewoners en familie een laagdrempelige toegang.

Genomineerden 2016
Naast de DIAHUB waren nog twee andere initiatieven genomineerd voor de Maria ter Welle Prijs 2016.

Het Fosfaatkwartetspel

Dialysepatiënten hebben (bijna) geen nierfunctie. Daarom scheiden ze fosfaat dat ze via voeding binnen krijgen niet uit. Te hoge fosfaatspiegels kunnen ernstige klachten geven zoals hinderlijke jeuk en ontregeling van bijschildklier, bot-, gewricht-, hart- en zichtproblemen. Om het fosfaatgehalte in het bloed acceptabel te houden krijgen deze patiënten fosfaatbindende medicatie. Een goede verhouding tussen fosfaatinname en fosfaatbinders is daarbij cruciaal. Het is voor patiënten echter lastig om precies te weten in welke producten fosfaat zit en in welke hoeveelheid. Als oplossing heeft Ingrid Kuiperij het fosfaatmanagementspel ontwikkeld. Voor ieder product zijn door diëtisten de fosfaateenheden vastgesteld. Deze eenheden geven patiënten de mogelijkheid ook het juiste aantal fosfaatbinders in te nemen. Dit idee is verder uitgewerkt tot een ‘fosfaatkwartetspel’ voor patiënten dat bestaat uit 8 categorieën; hartig beleg, vlees-vis-kip, eenpansgerechten, hartige snacks, zoete versnaperingen, zetmeelproducten, dranken en diversen.  Patiënten die uitleg hebben gehad aan de hand van het kwartetspel hebben een lager fosfaatgehalte in het bloed. Door de eenvoud en het gebruik van plaatjes is het spel ook inzetbaar voor laaggeletterden.
Ingrid Kuiperij, dialyseverpleegkundige, Slingeland ziekenhuis

Een virtual reality bril bij aanprikken shunt

Sommige dialysepatiënten vinden het aanprikken van de shunt pijnlijk. Een deel daarvan is om die reden angstig om de dialyse te ondergaan. Voor deze angst- en pijnbeleving zijn de afgelopen jaren diverse ondersteunende middelen ontwikkeld (verdovende zalf, ontspanningsoefeningen, muziek e.d.). Een aanvulling hierop is de virtual reality bril met een driedimensionaal filmpje. Bij het gebruik hiervan focust de patiënt zijn zintuigen op het beeld en is de patiënt even in een andere wereld, waardoor de aandacht van de angst en pijn af gaat. De virtual reality bril is makkelijk hanteerbaar en eenvoudig toe te passen tijdens het aanprikken, zonder dat dit het werk van de dialyseverpleegkundige in de weg zit. Bijkomend voordeel is dat de bril geen bijwerkingen heeft. Praktijkervaring heeft geleerd dat de bril als tijdelijke overbrugging heeft geholpen om beter met de angst- en pijnbeleving te leren omgaan.
Sonja Faber en Anja van Giels, medisch maatschappelijk werkers, Albert Schweitzer ziekenhuis

Eerdere prijswinaars

2015: Frodio

Renske Karens, verpleegkundig teamleider nefrologie in het Gelderse Vallei Ziekenhuis in Ede ontving in 2015 de prijs voor de ontwikkeling van ijslolly’s (Frodio) voor patiënten met nierinsufficiëntie. Vanwege het voortdurende dorstgevoel is een vochtbeperking vaak lastig vol te houden voor patiënten met (chronische) nierinsufficiëntie. Om deze patiënten te helpen ontwikkelde Karens en haar collega’s van de nefrologieafdeling ijslolly’s in verschillende smaken. Omdat de lolly slechts uit 10cc water bestaat, kunnen patiënten hier een redelijke hoeveelheid van nemen zonder dat zij te veel vocht binnen krijgen. Met het gewonnen geldbedrag wordt onderzocht wat het effect van de Frodio is op dorstgevoel, om zo de ijslolly te vervolmaken. Daarnaast wordt een productieplan ontwikkeld zodat ook andere ziekenhuizen hun patiënten de Frodio kunnen aanbieden.

2014: Nefrogeriatrisch zorgpad

Noeleen Berkhout-Byrne, verpleegkundig specialist in het LUMC, won in 2014 de Maria ter Welle Prijs met haar project ‘Het Nefrogeriatrisch Zorgpad’. Dit zorgplan draagt bij aan uitgebalanceerde gezamenlijke besluitvorming (volgens het shared-decision-makingmodel), en betere zorg voor oudere patiënten met nierfalen. In het zorgpad staat de vraag centraal 'wanneer ga je nog transplanteren en wanneer is een andere behandeling (dialyse, dieet, medicatie) optimaal?'.
Er zijn steeds meer pre-dialysepatiënten van 65 of ouder. Veel van hen hebben meerdere aandoeningen, waardoor zowel fysieke als mentale functies achteruit gaan. Besluitvorming over de behandeling zorgt vaak voor dilemma’s, voor zorgprofessionals, patiënten en hun naasten. Er is grote behoefte aan een objectieve, individuele afweging die tot stand komt in overleg tussen patiënt en zorgverlener.

2013: Preventieve nefrologische zorg

Paul Gundlach, verpleegkundig specialist in het Maasstadziekenhuis te Rotterdam, kreeg  in 2013 de Maria ter Welle Prijs vanwege zijn project voor preventieve nefrologische zorg van verpleegkundig specialisten aan hoogrisicopopulaties.

Gundlach ontwikkelde met het prijzengeld onder andere een de brochure Jodiumhoudend contrastonderzoek bij verminderde nierfunctie die wordt uitgebracht door de Nierstichting. De folder gaat in op voorzorgsmaatregelen die nodig zijn bij mensen met een verminderde nierfunctie als zij voor onderzoek een jodiumhoudend contrastmiddel moeten gebruiken; zo’n middel kan ervoor zorgen dat de nierfunctie (tijdelijk) verder achteruit gaat.

2012: Beter eten rond dialyse

In 2012 ging de Maria Ter Welle Prijs naar Trudeke Struijk-Wielinga, diëtiste aan het VU Medisch Centrum in Amsterdam. Zij ontwikkelde een nieuwe aanpak om eiwit- en energietekort tegen te gaan bij dialysepatiënten: ‘Op weg naar een optimale eiwit- en energie-inname bij patiënten die een hemodialysebehandeling ondergaan’.

Met het prijzengeld ontwikkelde zij voorlichtingsmateriaal, waaronder de brochure Goed eten tijdens of direct na de dialysebehandeling die patiënten, diëtisten en andere hulpverleners bewust maakt van het belang van goede energie- en eiwitinname, met name op dialysedagen.

Wie was Maria ter Welle?

Maria ter Welle (1900-1946) was hoofdzuster op de interne afdeling van het Stadsziekenhuis in Kampen. Tussen 1942 en 1946 assisteerde zij professor Willem Kolff bij de ontwikkeling van de eerste kunstnier. Maria Ter Welle wist Kolff over te halen zijn uitvinding toe te passen op patiënten, tegen bezwaren in van collega-artsen. Zo stimuleerde zij Kolff om door te zetten; zijn rol bij de ontwikkeling van de dialysemachine is van onschatbare waarde. Sinds de eerste succesvolle dialyse in 1945 hebben wereldwijd 20 miljoen mensen hun leven te danken gehad aan de kunstnier.