Regeneratieve geneeskunde

RegMedXB is een samenwerkingsverband voor regeneratieve geneeskunde. Gezondheidsfondsen, de wetenschap, het bedrijfsleven en de overheid bundelen hun kennis en versnellen hiermee wetenschappelijke doorbraken. De Nierstichting speelt hierin een actieve rol met als doel: nierziekten genezen.

Initiatiefnemer van RegMedXB is prof.dr. Clemens van Blitterswijk, topwetenschapper aan het MERLN Instituut dat zich richt op de ontwikkeling van nieuwe technologieën ten bate van regeneratieve geneeskunde.

Wat is regeneratieve geneeskunde?

Onderzoek in de regeneratieve geneeskunde gaat na hoe je de functie van beschadigd weefsel herstelt, door het zelfherstellend vermogen van het lichaam aan te spreken. Hierbij spelen stamcellen een grote rol.

Het weefsel van elk orgaan heeft specifieke eigenschappen en functies. Dat komt door cellen die gespecialiseerd zijn voor die functie. Stamcellen zijn lichaamscellen die nog niet zo ver gespecialiseerd zijn. En nog verschillende typen cellen kunnen worden. Ook regelen stamcellen de groei van nieuwe cellen.

De regeneratieve nefrologie werkt aan het herstel van nierfunctie, door uit te vinden hoe stamcellen in de nier precies werken, en hoe je ze kunt stimuleren om op het juiste moment de juiste type nieuwe niercellen te gaan maken. Dat is een complex proces. Een nier bestaat uit 26 typen cellen, die alleen goed kunnen werken als ze op de juiste plek in de typische niervorm zitten. In de regeneratieve geneeskunde werken diverse wetenschappelijke disciplines samen, zoals geneeskunde, celbiologie, (bio)chemie en tissu-engineering.

Meer geld, meer onderzoek

RegMed XB stimuleert fundamenteel en toegepast onderzoek op het gebied van regeneratieve geneeskunde - in het bijzonder nierziekten, diabetes en arthrose. Ook gaat binnen RegMed XB veel aandacht uit naar het op de markt brengen van resultaten. Dat draagt bij aan de kenniseconomie, en zorgt er mede voor dat de resultaten zo snel mogelijk bij patiënten komen.

RegMedXB zet in op verdere versterking van internationale samenwerking. In totaal wil RegMedXB € 250 miljoen financiering werven voor tien jaar. Dit samenwerkingsverband richt zich op drie thema’s: artrose (reuma), diabetes type 1 en nierziekten.

Tom Oostrom, directeur Nierstichting: 'Wij willen niet wachten op universiteiten en bedrijven, maar zelf een actieve rol spelen in kennis- en technologie-ontwikkeling.

Wat doet RegMed XB?

De naam RegMed XB staat voor regenerative medicine crossing borders. Het instituut stimuleert internationale, multidisciplinaire onderzoekssamenwerking, om grensverleggende resultaten te boeken. En gaat daarvoor ook binnen de Nederlandse samenleving 'grenzen' over om krachten te bundelen. In RegMed XB werken gezondheidsfondsen samen met wetenschappers, bedrijven en overheden.

Wie zijn de partners van RegMed XB?

Aan RegMed XB doen zeven onderzoeksinstituten mee (de universiteit en het Universitair Medisch Centrum van Maastricht, Eindhoven, Utrecht en Leiden, het Hubrecht Instituut, en in België de universiteit van Leuven en het Vlaams Instituut voor Biotechnologie), in samenwerking met Nierstichting, het Diabetesfonds, het Reumafonds en Diabetes Onderzoek Nederland (DON).

Ook meer dan vijftien bedrijven en het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (Health~Holland), de provincies Limburg, Noord-Brabant en Utrecht, en de gemeente Leiden zijn partners. Zij spelen bijvoorbeeld een rol bij het creëren van bedrijvigheid op dit vlak in de regio.

Een nier uit het laboratorium

Nierschade is nu nog onomkeerbaar en patiënten zijn aangewezen op dialyse of transplantatie. Bij een transplantatie moeten levenslang zware, afweeronderdrukkende medicijnen worden geslikt en het risico op afstoting is altijd aanwezig. Binnen RegMed XB werken onderzoekers de komende vijf jaar aan het kweken van een nier in het laboratorium.

Van nefronen naar mini-niertje

Een nier bevat 1 miljoen nefronen; minuscule deeltjes van de nieren die voor de werking verantwoordelijk zijn. Onderzoekers hebben een methode ontwikkeld om deze nefronen in zogeheten organoïden uit te laten groeien. Zo ontstaat een mini-niertje. Deze mini-niertjes moeten nog verder ontwikkeld worden, voordat ze alle functies van de nier uit kunnen voeren, maar deze regeneratieve oplossing heeft veel potentie.

Onderzoekers kweken een 'theezakje'

De gekweekte nefronen kunnen uit verschillende cellen worden gekweekt (zoals huidcellen, niercellen of cellen uit de urine). Dit gaat afstoting na transplantatie van de nefronen tegen, en maakt afweeronderdrukkende medicatie, en bijbehorende bijwerkingen, overbodig. Binnen het RegMed XB-project gaan de onderzoekers werken aan het kweken van voldoende organoïden. Van biomateriaal wordt een soort ‘theezakje’ gemaakt waarin de organoïden bij elkaar worden geplaatst om zo als bioengineered nier te kunnen functioneren.

Het meeste van wat er nu kan hield niemand 5 jaar geleden voor mogelijk. Onderzoekers schatten dat het binnen dertig jaar mogelijk moet zijn een nier op maat bij patiënten toe te kunnen passen.

Waar staat Regmed XB nu?

Op 30 maart 2017 klonk het startschot voor RegMed XB. In 2016 werkten de partners aan de opstart van dit samenwerkingsverband. Op 7 november 2016 was er een strategisch verdrag getekend waarin de nauwe samenwerking tussen Nederland en Vlaanderen is afgesproken op gebied van regeneratieve geneeskunde.

Op 24 en 25 oktober 2017 vond in Boston een conferentie plaats met Amerikaanse ondernemers, bestuurders en toponderzoekers van onder andere Harvard en uit Californië. Het streven is om door opschaling in meerdere landen en met meerdere bedrijven 250 miljoen euro voor de komende 10 jaar gefinancierd te krijgen.

Meer weten over RegMed XB?

Meer weten over RegMed XB?

Wil je meer weten over RegMed XB? Of over het werk dat ze doen?