FAQ

FAQ Zout

Grip op zout

Hoeveel zout mag ik maximaal?

De Richtlijnen Goede Voeding van de adviezen van de Gezondheidsraad bevelen maximum  6 gram zout per dag aan. De WHO kwam in 2013 met het advies dat maximaal 5 gram zout per dag nog beter zou zijn.

Wat doet zout met de bloeddruk?

Dit heeft te maken met de balans tussen zout en water in het lichaam. Als je veel zout eet, houdt het lichaam meer vocht vast. Als de nieren normaal werken, plas je het natrium dat je eet weer uit. De hoeveelheid natrium in het lichaam – en daardoor de hoeveelheid water – blijft daardoor constant. Als de nieren minder goed werken, blijft er te veel natrium in het lichaam achter. Het lichaam houdt dan meer vocht vast. Hierdoor stijgt de bloeddruk.

Waarom is zout slecht voor je nieren?

Zout is een gevaar voor de gezondheid: het verhoogt de bloeddruk en daarmee het risico op nierschade. Maar zout heeft ook een direct schadelijk effect op de nieren. Bij nierpatiënten die veel zout gebruiken gaat de nierfunctie sneller achteruit, zodat dialyse of transplantatie eerder nodig is. Minder zout gebruiken kan leiden tot gezondheidswinst: de bloeddruk gaat naar beneden, minder hart- en vaatziekten en vertraging van de achteruitgang van nierfunctie.

Waar zit met name veel zout in?

80% van al het zout dat je per dag binnenkrijgt, komt van bewerkte voedingsproducten, bijna 15 tot 20% wordt toegevoegd aan het eten tijdens het koken of aan tafel en nog een klein beetje zit van nature al in producten.
De warme maaltijd levert het meeste zout (36%) gevolgd door de lunch (31%). De belangrijkste zoutbronnen tijdens de warme maaltijd zijn bewerkte vleesproducten en sauzen. Bij ontbijt en lunch komt zout voornamelijk uit brood en kaas. Omdat in brood veel andere gezonde voedingsstoffen zitten en minderen met brood niet mogelijk is, kun je bij de lunch dan beter letten op wat je op brood doet. Wil je weten waar nog meer zout in zit?
 

Hoe kan ik zien of ergens veel zout in zit?

Op de verpakking lees je hoeveel natrium (Na), in gram (g) of milligram (mg). Meestal is dit per 100 gram van het voedingsmiddel. Soms staat het ook per portie aangegeven. Let dus goed op het etiket op de verpakking: de verpakking raadplegen loont.
 

Hoe zit dat met de verschillende soorten zout?

Zeezout is niet gezonder dan keukenzout: het bevat net zoveel natrium als het gewone keukenzout.  Dit geldt ook voor selderijzout, knoflookzout, uienzout, etc. Let op: Dieetzout en halvazout of mineraalzout bevatten dan wel 50 – 90% minder natrium dan keukenzout, maar in natriumarme smaakmakers is natrium voor een groot deel vervangen door kaliumzout. Mensen met ernstige nierschade moeten opletten met de inname van kalium, waardoor dit zout geen geschikt alternatief is.
 

Hoe maak ik een warme maaltijd smakelijk zonder zout?

Kruiden en specerijen  geven de maaltijd meer kleur, geur en smaak. Zout toevoegen is dan niet meer nodig. Je kunt hiervoor verse, diepgevroren of gedroogde kruiden gebruiken. Bij elk gerecht passen één of meerdere kruiden en specerijen. Een tip voor beginners: gebruik in principe niet meer dan drie kruiden tegelijk. 
Tip: de kruidenwijzer geeft nog meer tips en helpt bij het kruiden van het eten.
 

Goed om te weten

  • Voeg geen extra zout toe tijdens het koken of aan tafel, maar maak je eten op smaak met kruiden. De kruidenwijzer geeft nog meer tips en helpt bij het smakelijk maken van je eten met  kruiden.
  • Het woord salami komt uit Italië  en bekend daar ‘gezouten vlees’. Ook gekruide vleeswaren zoals boterhamworst en leverworst bevatten meestal veel zout. Wanneer vlees of vis gekruid, gepaneerd of gemarineerd is, bevat het doorgaans veel zout. Hetzelfde geldt voor bewerkte vleessoorten als rookworst, knakworst, hamburgers, saucijzen en slavinken.
  • Wist je dat er een halve gram zout in een croissant zit? Dat is evenveel als in een plak kaas of in twee gevulde koeken.
  • Let op met toevoegen van grote korrels zout, zoals zeezout. Het duurt even voordat de grote korrels hun smaak afgeven. De korrels lossen verder op in je maag en ongemerkt krijg je dan grote hoeveelheden zout binnen.
  • Proef het eten eerst voordat je er zout op doet. Vaak doe je dat al uit gewoonte, terwijl het niet nodig is. Zet ook geen zoutvaatje op tafel.
  • Het duurt ongeveer zes weken voor je smaakpapillen gewend zijn aan minder zout eten. In het begin smaakt minder zout eten vooral flauw, maar na een tijdje ga je steeds beter proeven en zul je veel zout juist vies vinden.
     

Waar kan ik nog meer informatie vinden?

Gezond leven en de nieren
Tips om de kans op nierschade te verlagen
Wijzer omgaan met zout
Hoge bloeddruk en nierschade
Eten met plezier. Het dieetboek van de Nierstichting met veel informatie over voedingsstoffen die belangrijk zijn voor nierpatiënten, maar bijvoorbeeld ook voor mensen die een natriumbeperkt dieet volgen
De Kruidenwijzer van de Nierstichting
Het Voedingscentrum (‘Alles over lekker eten met minder zout’)
Zouttest van Unilever, eenvoudig en makkelijk te gebruiken.

Hoe zit dat met zout en natrium?

1 gram natrium komt overeen met 2,5 gram zout.